Dziś jest wtorek, 14 sierpnia 2018 roku.
Imieniny obchodzą dziś: Alfred, Euzebiusz

Historia

1. Rys historyczny parafii i kościoła

2. Granice parafii

3. Protokoły z wizytacji za lata 1779 i 1797

1. Rys historyczny parafii i kościoła

Ks. Franciszek Olek

Pierwsza historyczna wzmianka o kościele w Makowiskach pochodzi z roku 1359, więc już wtedy musiał istnieć budynek kościoła i parafia erygowana przez arcybiskupa Jarosława Skotnickiego. Kościół ten wzniesiono pod wezwaniem św. Bartłomieja i nie był on konsekrowany. Budynek miał dwie boczne nawy, zakrystię i skarbiec. Nawa i kaplice boczne wykonane były z drewna, natomiast prezbiterium, zakrystia i skarbiec były murowane. Cały kościół pokryty był gontem.

W 1775 r. w kościele było sześć ołtarzy poświęconych: św. Bartłomiejowi (główny), św. Marii Magdalenie i św. Mikołajowi, św. Barbarze, św. Krzysztofowi, św. Józefowi i św. Andrzejowi.

Kościół posiadał starą zabytkową monstrancję (z 1646 roku) i sześć kielichów. W takim stanie kościół istniał aż do XIX w.

Na początku XIX w., w związku ze złym stanem budynku, chciano przenieść parafię do Pajęczna lub do Wąsosza, ale dzięki zabiegom księdza Ignacego Borzęckiego parafia pozostała w Makowiskach. W tym czasie tworzyły ją następujące wsie: Makowiska -390 dusz, Gajęcice – 340 , Marzęcice – 106, Patrzyków – 126, Trzebca – 10o, Wojtestwo – 39, Zabranów – 67, Grobelne – 20, Majdy 19, Ładzin – 90, Nicponie – 22 i Strzelce -30 dusz.

Po ks. I. Borzęckim proboszczem w Makowiskach został w r. 1826 ks. Romanowski. To dzięki staraniom tego duszpasterza i ofiarności parafian wybudowano nowy kościół, również pod wezwaniem św. Bartłomieja, a kamień węgielny pod budowę tegoż kościoła poświęcono sierpniu 1837 r.  W roku 1841 budowa została całkowicie zakończona i kościół poświęcono. Ma on kształt prostokąta, jest jednonawowy i bezstylowy. Kruchta znajduje się od strony południowej, a zakrystia od strony zachodniej. Sklepienie świątyni jest kolebkowate, a dach pokryty gontem. Na środku kościoła znajduje się drewniana wieżyczka. Kościół posiada 4 ołtarze: św. Bartłomieja, św. Józefa, św. Antoniego i Matki Boskiej Częstochowskiej.

W roku śmierci ks. Romanowskiego w roku 1869, zarząd parafią objął wikariusz z Pajęczna, ks. Tęczyński. Jego staraniem i kosztem parafian kościół został wewnątrz i na zewnątrz odrestaurowany. Po zakończeniu prac świątynia ponownie została konsekrowana przez bp Wincentego Chościak – Popiela.

Po ks. Tęczyńskim proboszczem w Makowiskach w 1878 został ks. Ludwik (Wacław) Tymieniecki, przybyły z parafii Chotów, a już w 1880 administratorem parafii został ks. Lipka – dotychczasowy wikariusz katedry we Włocławku. Po nim następują proboszczowie: ks. Izydor Orłowski, ks. Wincenty Glass, ks. Józef Zaborski, ks. Wincenty Wilczyński – aresztowany przez Niemców w Makowiskach 5.10.1941 r.- zmarł w obozie koncentracyjnym w Dachau.  Od r. 1942 kościół był zamknięty i zamieniony w spichlerz. W roku 1945 przybył do parafii z Siemonii ks. Franciszek Olek.

——————

Obecnie w kościele znajdują się trzy ołtarze – główny – św. Józefa Oblubieńca z XVII w. i boczne: św. Bartłomieja i M.B. Częstochowskiej z połowy XIX w. Chór jest murowany z balustradą drewnianą, za którą znajdują się organy z 6 głosowymi miechami cylindrowymi. Kościół posiada kilka zabytków wpisanych do rejestru, z których najcenniejszym jest chrzcielnica gotycka z XV w.

 

2. Granice parafii

Ks. dr hab. Sławomir Zabraniak

Do parafii Makowiska przynależały przez kilka stuleci tylko trzy wsie. Na początku XVI w. wyliczano Makowiska, Gajęcice i Marzęcice[1]. Z czasem powstawały wokół nich nowe osady. Na początku XVIII w., w 1712 r., wymieniono także Patrzyków i Trzepce (dzisiejsza Trzebca)[2]. W 1729 i 1744 r. kolejni wizytatorzy parafii z ramienia kurii włocławskiej wspominali o istnieniu tzw. pustkowiów, choć nie wymienili ich wszystkich z nazwy[3]. W 1759 r. wspomniano o nowych koloniach i pustkowiach w okolicach Patrzykowa. Wymieniono wtedy m.in. Zabranów i Grobelne[4]. W latach 60-tych XVIII w. wymieniono już dokładnie wszystkie osady w parafii. W jej skład wchodziły Makowiska, Gajęcice, Marzęcice, Trzepca, Łążek, sołectwo z pustkowiami: Zabranów, Karynka i Grobelne oraz nowe kolonie: Wiskowie, Maydy i Garbacze[5]. Nieco inny wykaz osad podano w 1779 r. Wymieniono wtedy wsie: Makowiska, Gajęcice, Marzęcice i Patrzyków z pustkowiami: Grobelne, Maydy, Trzebca, Zabranów i Ładzin[6].

Katalog diecezji włocławskiej na rok 1880 r. wymienia: Makowiska, Gajęcice, kolonię Gajęcice (dziś Nowe Gajęcice), Marzęcice, Patrzyków, Trzebcę, Ładzin i pustkowia: Garbacze, Majdy, Nicpoń, Czerkiesy, Wójtostwo, Grobelno i Cegielnia[7].

Po utworzeniu w 1925 r. diecezji częstochowskiej parafia Makowiska znalazła się w jej granicach. Janki przyłączono do Makowisk zapewne po 1926 r.[8] Wcześniej należały do parafii Pajęczno. Przed 1779 r. wybudowano tam drewniany kościółek pw. św. Stanisława BM a miejscowość wzmiankowano jako Jayki[9]. W 1909 r. wybudowano tam murowaną kaplicę[10]. W schematyzmie diecezjalnym na rok 1928 r. wymieniono miejscowości: Makowiska, Gajęcice, Janki, Marzęcice, Ładzin, Łężce, Patrzyków i Trzebcę[11]. Granice parafii zmieniono po erygowaniu 30 lipca 1937 r. w Strzelcach Wielkich ekspozytury na prawach parafii. Odłączono wtedy do nowej placówki Marzęcice[12]. W 1939 r. w ostatnim przedwojennym schematyzmie wspomniano Makowiska (Makowiska, Czerkiesy, Murowaniec, Ładzinek, Łężce), Gajęcice (Gajęcice wieś, Gajęcice kolonia, okup. Głuszyna), Ładzin, Patrzyków, Janki, Trzebca[13].

Murowany kościół w Makowiskach pw. św. Bartłomieja wybudowano w XIX w. Był kolejną już świątynią w tej wsi. Został wzniesiony z cegły w latach 1841-1842 na miejscu dawnej drewnianej świątyni. W 1939 r. podano, że był pod wezwaniem Opieki św. Józefa[14]. W latach 1942-1945 Niemcy zamienili go na magazyn, po aresztowaniu 6 października 1941 r. ówczesnego proboszcza ks. Władysława Wilczyńskiego[15]. Przywrócił go do kultu ks. Franciszek Olek, który w kwietniu 1945 r. przybył do Makowisk. Wyremontował on świątynię i postarał się o paramenty liturgiczne i wyposażenie[16].

[1] Jana Łaskiego Liber beneficiorum, t. 1, s. 527.
[2] ADWł., sygn. AAG Wiz. 9, s. 533.
[3] ADWł., sygn. AAG Wiz. 13, k. 191v; sygn. AAG Wiz. 17, k. 37.
[4] ADWł., sygn. AAG Wiz. 22, s. 14.
[5] ADWł., sygn. AAG Wiz. 59, s. 1155.
[6] ADWł., sygn. AAG Wiz. 73, s. 310.
[7] Catalogus […] 1892, s. 122.
[8] Schematismus universi venerabilis cleri saecularis et regularis dioecesis częstochoviensis pro anno Domini 1926, Częstochoviae [1926], s. 28.
[9] ADWł., sygn. AAG Wiz. 73, s. 182.
[10] Catalogus […] 1911, s. 89.
[11] Schematismus universi venerabilis cleri saecularis et regularis dioecesis częstochoviensis pro anno Domini 1928, Częstochoviae 1928, s. 43.
[12] Katalog kościołów i duchowieństwa diecezji częstochowskiej na rok 1939, Częstochowa 1939, s. 55.
[13] Katalog kościołów i duchowieństwa diecezji częstochowskiej na rok 1939, Częstochowa 1939, s. 53.
[14] Catalogus […] 1880, s. 91-92; Katalog kościołów i duchowieństwa diecezji częstochowskiej na rok 1939, s. 53; Katalog kościołów i
duchowieństwa diecezji częstochowskiej 1978
, red. J. Związek, Częstochowa 1978, s. 372-373.
[15] Verwendung geschlossener polnischer Kirchen für Lagerungszwecke, w: Dyskryminacja Polaków w Wielkopolsce w okresie okupacji
hitlerowskiej. Wybór źródeł
, wyb. i oprac. Czesław Łuczak, Poznań 1966, s. 241-242.
[16] Katalog kościołów i duchowieństwa, s. 373.

 

3.Protokoły z wizytacji parafii Makowiska z roku 1779 i 1797.

 

P1000443

Rok 1779.

P1000444

Rok 1779.

P1000445

1779 r.

P1000446

Rok 1779.

P1030537

Protokół z wizytacji w roku 1797.

P1030538

Rok 1797 r.

P1030539

Rok 1797 r.

makowiska.pl informuje, że świadcząc usługi korzysta z technologii przechowującej i uzyskującej dostęp do informacji w urządzeniu końcowym użytkownika, w szczególności z wykorzystaniem plików cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie.
Więcej informacji o cookies na stronie o cookies oraz polityka prywatności.
zamknij